Strefy płatnego parkowania (dalej jako: „SPP”) stanowią jeden z kluczowych instrumentów zarządzania ruchem w jednostkach samorządu terytorialnego. Ograniczona liczba miejsc parkingowych generuje w centrach miast problemy, na które ma odpowiadać szczególny instrument zarządzania ruchem drogowym, jakim są SPP oraz śródmiejskie strefy płatnego parkowania (dalej jako: ,,ŚSPP”).
Wartykule przedstawiono zasady tworzenia stref oraz ograniczenia w ich funkcjonowaniu w oparciu o regulacje prawne oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako: ,,NSA”).
PODSTAWOWA REGULACJA PRAWNA DOTYCZĄCA FUNKCJONOWANIA SPP I ŚSPP
Podstawowym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie SPP jest ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 889, dalej jako ,,UDP”). W szczególności znaczenie mają art. 13 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13b UDP, które określają zasady pobierania opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych. W doktrynie podkreśla się, że SPP oraz ŚSPP to wyznaczone obszary miast, w których istnieje obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdów samochodowych1. ŚSPP to szczególny kwalifikowany typ SPP stosowany w praktyce w centrach dużych miast (zgrupowanie intensywnej zabudowy funkcjonalnego śródmieścia art. 13b ust. 2a UDP) o najwyższym natężeniu ruchu i deficycie miejsc.
Zgodnie z art. 13b ust. 3 UDP ustawy, rada gminy (rada miasta) może – na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta ustanowić SPP lub ŚSPP. Wniosek taki musi być uprzednio zaopiniowany przez organy zarządzające ruchem i drogami. Mowa tu o organach wskazanych w art. 19 UDP – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, Zarząd Województwa, Zarząd Powiatu, Wójt, Burmistrz Prezydent Miasta oraz o organach wymienionych w art. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251) m.in. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, Marszałek Województwa, Starosta, Wójt, Burmistrz, Prezydent Miasta.
Wprowadzenie SPP lub ŚSPP następuje zatem w drodze uchwały rady gminy, w której określa się (art. 13b ust. 4 UDP):
- wysokość opłat za parkowanie;
- ewentualne opłaty abonamentowe lub ryczałtowe, przypadki stosowania zerowej stawki opłat dla niektórych użytkowników drogi;
- sposób ich pobierania. W rezultacie, modele funkcjonowania takich stref będę odmienne w zależności od miejsca, w których występują, a ich szczegóły będą uzależnione od uwarunkowań lokalnych. Co jednak ważne, regulacje zawarte w art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b, 13f UDP, choć pozostawiają organom uchwałodawczym gminy pewną istotną swobodę normatywną, to nie ma ona charakteru nieograniczonego, co wynika z regulacji ustawowych i orzecznictwa NSA, o których poniżej.
Aby przeczytać artykuł w wersji elektronicznej, musisz posiadać opłaconą PRENUMERATĘ.